به گزارش پایگاه اطلاع رسانی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی سمینار علمی «موطنشناسی غیبت امام مهدی(عج) در طرح کلی آفرینش» روز دوشنبه ۱۷ آذرماه در پژوهشکده مهدویت و آیندهپژوهی و با حضور اعضای محترم هیئت علمی پژوهشکده برگزار شد. این نشست در چارچوب طرح موظفی پژوهشی حجتالاسلام و المسلمین علی محمدی هوشیار و با نظارت علمی حجتالاسلام و المسلمین استاد حسین الهینژاد، از سوی گروه جریانشناسی مهدویت ارائه گردید.
در آغاز نشست، ارائهدهنده محترم حجت الاسلام علی محمدی هوشیار با طرح مسأله اصلی تأکید کرد: که «غیبت» در مهدویت، صرفاً یک رویداد تاریخی نیست، بلکه گرهی بنیادین در کلانروایت هدایت الهی است. وی «موطنشناسی» را روشی برای فهم جایگاه وجودی و هستیشناختی پدیدههای دینی دانست و هدف اصلی بحث را نشان دادن این حقیقت بیان کرد که غیبت امام مهدی(عج)، مرحلهای طبیعی، فعال و مبتنی بر حکمت الهی در نظام هدایت است.
عضو گروه جریان شناسی مهدویت گفت: در بخش مفهومشناسی، دو تلقی متفاوت از غیبت معرفی شد: نگاه «الهی–تکاملی» که غیبت را مرحلهای ضروری در مسیر رشد و بلوغ هدایت میداند و نگاه «تنبیهی–انفعالی» که آن را واکنشی به وضعیت جامعه تلقی میکند. ارائهدهنده بر این نکته تأکید کرد که تحلیل صحیح غیبت تنها در چارچوب نگاه نخست قابل تحقق است. در ادامه، با تبیین کلانروایت هدایت، غیبت بهعنوان «مرحله گذار شبکهای» در یک نظام پیوسته و هدفمند معرفی شد؛ نظامی که در آن امام، محور شبکه هدایت است و حضور آشکار یا غایبانه تنها دو حالت متفاوت از یک کارکرد واحد به شمار میرود. همچنین ضلالت بهعنوان «جریان همزاد هدایت» و رقیب شبکهای آن از آغاز خلقت تا عصر حاضر تشریح شد. بخش اصلی ارائه به تبیین «موطن غیبت» در سه مرحله اختصاص یافت: دوره حضور آشکار امامان(ع)، عصر غیبت بهمثابه دوره انتقالی–تکاملی و دوره ظهور که اوج بلوغ جمعی و ظرفیت تمدنی امت به شمار میآید. در این بخش، بر نقش غیبت در ارتقای عقلانیت عمومی، تداوم هدایت در قالب شبکه چندلایه نیابت و ولایت، و پویایی فرهنگ انتظار تأکید شد. سپس «مدل شبکهای–پیوستاری موطنشناسی غیبت» در سه محور زمان، نسبت هدایت–ضلالت، و ساختار هدایت در عصر غیبت ارائه گردید. این مدل نشان میدهد که هدایت در دوره غیبت نهتنها قطع نمیشود بلکه در قالبی پیچیدهتر، عمیقتر و تمدنیتر تداوم مییابد.
در پایان کارشناس مهدویت عنوان کرد: پیامدهای نظریه برای حوزههای فقه، فرهنگ، تمدن و پاسخ به شبهات مهدوی تبیین شد. جمعبندی ارائه تأکید داشت که غیبت، نه دوره رکود بلکه مرحله آمادهسازی تمدنی و ارتقای مسئولیتپذیری جامعه منتظر است. در ادامه، از نقطهنظرات ارزشمند ناظر محترم و اعضای گرامی جلسه درباره اصلاح و تکمیل پروژه استفاده شد.